Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi, Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan,"Çocuğun güvenliğini sağlama sorumluluğu, yalnızca ebeveynlerin değil hepimizindir. Sağlıklı bir dijital ekosistem kurmalı ve güvenliğin, dijital sistemlere sonradan eklenen bir özellik değil, tasarımın çıkış noktası olmasını sağlamalıyız." dedi

Emine Erdoğan Hanımefendi himayesinde, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, UNICEF ve BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Ofisi işbirliğinde, BM 81. Genel Kurulu marjında "Görünmeyen Mimari: Çocuklar için Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek-Uluslararası Standartların ve Ortak Sorumluluğun Geliştirilmesi" başlıklı etkinlik düzenlendi.

BM Genel Merkezi'nde düzenlenen etkinlikte konuşan Emine Erdoğan, BM'nin, kuruluşundan bu yana ülkelerin iyi niyetli işbirliğine ev sahipliği yaptığını anımsatarak, insanlığın ortak sorunlarına ortak çözümler üretme idealinin en önemli adreslerinden biri olduğunu söyledi.

Bugün BM ile çocukların esenliği için birlikte çıkacakları bir yolun ilk adımını atmaktan büyük memnuniyet duyduğunu ifade eden Emine Erdoğan, BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi'ne ve UNICEF'e işbirlikleri için şükranlarını sundu.

"Çocuklar, zihinlerine göz konulmuş hedef kitleye dönüştürüldü"

Emine Erdoğan, bu buluşmayı gerçekleştiren Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ve davetine icabet ederek toplantıyı onurlandıran konuklara teşekkür etti.

Çocukların geleceğe uzanan insanlık zincirinin en değerli halkası, himaye edilmesi gereken en kıymetli emanet olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, "Fakat ne yazık ki günümüzde çocuklar, zihinlerine ve dikkatlerine göz konulmuş, kullanıcı profiline indirgenmiş bir hedef kitleye dönüştürüldüler. Onları ekran başında tutmak isteyen davranış bilimciler, tasarımcılar ve nöro-bilimciler karşısında yapayalnız ve çaresizler." dedi.

Emine Erdoğan, araştırmaların, ekran maruziyetinin çocuklarda açtığı tahribata dair her gün yeni bir veri sunduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

"Çocuklarda psikiyatrik ilaç kullanımının 5 yaşa kadar düşmesi, bağımlılık davranışları ve çocuk beyninde ekran kullanımıyla ilişkili biyolojik tahribat, bunlardan yalnızca birkaçı... Burada amacımız, elbette dijital platformları topyekün bir tehdit olarak kodlamak ya da teknoloji karşıtlığı noktasına savrulmak değil. Ancak teknolojinin bıçak sırtı bir mesele olduğunu da kabul etmek durumundayız. Kendi ellerimizle icat ettiğimiz teknolojinin, kendi amaçlarına hizmet edecek yeni bir insan tipini gözlerimizin önünde icat etmesine seyirci kalamayız. Zira dijital platformlar, çok uzun zamandır yalnızca bir iletişim mecrası değiller. Bireyler kadar toplumları da yönlendiren, hayatın her alanını yeniden tasarlayan güçlü sistemler. Ve ne yazık ki çocuğun iyiliği, kar odaklılıktan ve etkileşimi ne pahasına olursa olsun büyütme hedefinden sonra geliyor. O halde, bu baskıcı sistemlerin, çocuklar üzerindeki tahakkümünü kaldırmak zorundayız."

"Ekran süresini sınırlamayı, basit bir irade meselesine indirgeyemeyiz"

Bugüne kadar dijitalleşmenin yan etkilerine karşı bireysel bazda mücadele etmek için herkesin elinden geleni yaptığını belirten Emine Erdoğan, "Fakat karşımızdaki devasa algoritma mimarisiyle daha fazla dijital okuryazarlık ya da ebeveyn kontrolü gibi tedbirlerle mücadele edilemeyeceğinin de farkındayız. Ekran süresini sınırlamayı, basit bir irade meselesine indirgeyemeyiz. Çocuğun güvenliğini sağlama sorumluluğu, yalnızca ebeveynlerin değil hepimizindir. Sağlıklı bir dijital ekosistem kurmalı ve güvenliğin, dijital sistemlere sonradan eklenen bir özellik değil, tasarımın çıkış noktası olmasını sağlamalıyız. Teknoloji, insanlığın değerlerine yabancı, tanımsız, sınırsız, filtresiz ve görünmez tuzaklarla dolu bir alan haline gelmemelidir. İnsanlığın büyük hikayesinde açılmış yeni ve temiz bir sayfa olmalıdır." diye konuştu.

Emine Erdoğan, bu hassasiyetleri paylaşan birçok ülkenin, çocukların sosyal medya kullanımına yönelik hukuki ve teknik tedbirler aldığını anımsatarak şunları kaydetti:

"Türkiye olarak biz de bu önlemleri erkenden hayata geçirmiş bir ülkeyiz. Ancak şu bir gerçek ki küresel çapta faaliyet gösteren teknoloji şirketlerine karşı her ülkenin müstakilen düzenlemeler getirmesi, standartlaşmanın önüne geçiyor. Dolayısıyla ortak gayretlerimizi birleştirmeliyiz. Bu noktada, farklılaşan ulusal uygulamalardan ziyade ortak küresel standartlar geliştirmeliyiz. Bu standartları Birleşmiş Milletler çatısı altında birlikte oluşturmalıyız. Düzenli izleme ve raporlama mekanizmalarıyla ülkeler arasında ortak bir uygulama anlayışının geliştirilmesini sağlamalıyız. Teknoloji şirketlerinin ve dijital platformların hesap verebilirliğini güçlendirmeli, çocukların korunmasında eşit sorumluluk sahibi olmalarının zeminini hazırlamalıyız. Şahsen, insanlığın dijital geleceğini ancak bu adımları atarak başıboşluktan kurtarabileceğimize inanıyorum."

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ise programda yaptığı konuşmada, etkinliğin başlığındaki "görünmeyen mimari" kavramının algoritmaların, öneri sistemlerinin, tasarım tercihlerinin, yaş doğrulama araçlarının ve bildirimlerin çocukların dijital deneyimlerini şekillendirmedeki rolüne atıfta bulunduğuna işaret ederek, bu sistemlerin çocukları siber zorbalık, istismar, zararlı içerikler, ekran bağımlılığı ve mahremiyet ihlallerine maruz bırakabileceği uyarısında bulundu.

"Türkiye, sosyal medya düzenlemeleriyle denetim tedbirlerinin uygulanmasında ön safta"

Bakan Göktaş, istenmeyen sonuçları önlemek için yalnızca içerik moderasyonunun yeterli olmadığının altını çizerek, "Çocukların güvenliği en başından itibaren dijital sistemlerin içine yerleştirilmelidir." dedi.

Türkiye'nin sistem tasarımında koruyucu-önleyici, bütüncül ve sistematik bir yaklaşımı desteklediğine dikkati çeken Göktaş, "Güvenli bir dijital dünya güçlü yasalara, çocuk merkezli tasarıma, bilinçli ailelere ve eğitimcilere ve bunların politika oluşturma süreçlerine katılımına ihtiyaç duyar." diye konuştu.

Göktaş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde çocukların dijital güvenliğini politikalarının merkezine yerleştirdiklerini ifade ederek, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

"Çocukların üstün yararı, mahremiyeti, güvenliği, eşitliği ve görüşlerinin dinlenilmesi hakkı dijital tasarıma yön vermelidir. Türkiye, sosyal medya düzenlemeleri aracılığıyla şeffaflık ve denetim tedbirlerinin uygulanmasında ön saflarda yer almaktadır. 15 yaşın altındakilere yönelik yaş sınırlamalarının ötesinde, düzenleme 15 yaşın üzerindekiler için güvenli dijital alanlar oluşturmayı ve bağımlılık yapıcı kullanımı engelleyen ilave özellikler getirmeyi amaçlamaktadır."

Bakan Göktaş, aynı zamanda oyun platformlarını da zorunlu yaş derecelendirmesi getirerek düzenlediklerini belirterek, "Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı" ve “Çocuklar Güvende” uygulamalarının çocuklara ve ailelere güvenli internet kullanımı ve dijital riskler konusunda rehberlik ettiğini, çocukların ise okullarda cep telefonu kullanmasına izin verilmediğini bildirdi.

"Uluslararası toplum ortak standartlar geliştirmeli"

Göktaş, "Dijital deneyimler sınırları aşmaktadır. Bu nedenle uluslararası toplum, çocukların haklarını ve güvenliğini korumak amacıyla ortak standartlar geliştirmeli ve bilgi paylaşımında bulunmalıdır." dedi.

"Dijital Dünyada Çocuk Hakları Sözleşmesi" ve uluslararası toplantılarda geliştirilmiş işbirliğinin öneminin altını sürekli çizdiklerini belirten Göktaş, bu alanda farkındalık oluşturmaya devam ettiklerini söyledi.

Göktaş, "Bugünün dijital sistemleri, her yerdeki çocukların geleceğini şekillendirecektir. Sizin liderliğiniz küresel farkındalığın artırılmasına, uluslararası işbirliğinin ilerletilmesine ve çocukları dijital risklerden koruyan politikaların güçlendirilmesine yardımcı olmaktadır." diye konuştu.

Türkiye'nin deneyimlerini paylaşmaya ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeye devam edeceğinin altını çizen Göktaş, "Birlikte, her çocuğun güvenli bir şekilde katılım sağlayabileceği bir dijital ekosistem inşa edebiliriz." mesajını verdi.

Haber: Dursun BÖLÜK